اضطراب: تأثری که نمی‌فریبد/ مقدمه‌ای بر سمینار دهم لاکان، اضطراب (1963-1962)/ شهریار وقفی پور

دسته بندی

Autumn Courses 2014 , Bachelor , Course , Study

درسگفتارهای بهار ۱۳۹۸ موسسه «پرسش»

اضطراب: تأثری که نمی‌فریبد

مقدمه‌ای بر سمینار دهم لاکان، اضطراب (1963-1962)

شهریار وقفی پور

شروع دوره: یکشنبه ۲۵ فروردین ماه ساعت ۱۷

۸۸۸۲۲۰۱۰-۸۸۸۳۷۶۴۷

نوشته شهریار وقفی پور درباره درسگفتار اضطراب: تاثری که نمی فریبد

مسآله‌ی اضطراب نقطه‌ی اتصالی است که در آن متنوع‌ترین و مهم‌ترین پرسش‌ها تلاقی می‌یابند، معمایی که حلِ آن مستلزم افکندن پرتوی بر کلیتِ وجودِ روانی‌مان است.

فروید، سخنرانی‌های مقدماتی در باب روان‌کاوی

 

اضطراب دقیقاً همان نقطه‌ی ملاقاتی است که در آن کلِ گفتارهای پیشینِ من در انتظارتان است، از جمله شماری اصطلاحات که تا کنون ممکن است نابسنده می‌نمودند. در این‌جا خواهید دید که اضطراب چگونه آن قلمرویی است که این اصطلاحات در هم تافته می‌شوند و بدین طریق جایگاهی روشن‌تر می‌یابند.

لاکان، سمینار اضطراب

 

سمینار دهم آخرین سمیناری است که لاکان در بیمارستان سن آن ارائه کرده است و سالِ بعد از آن، با اخراجِ لاکان از جامعه‌ی روان‌کاویِ فرانسه، بیمارستان سن آن نیز از سخنرانی‌های لاکان ممانعت می‌کند و در نتیجه، لاکان نیز محلِ سمینارهایش را به اکول نرمال سوپریور منتقل می‌کند. جدا از این واقعه که از منظرِ تاریخچه‌ی روان‌کاوی حائزِ اهمیت است، فضای فکری و فرهنگیِ فرانسه نیز در این سال شاهد نوعی شکوفایی و پوست‌اندازی است: اگزیستانسیالیسم چه به عنوان مکتبی فلسفی و چه مدی فرهنگی غالب می‌شود، که می‌توان آن را نتیجه‌ی دریافت و بازنگری سنتِ فلسفی آلمان شمرد. در این سال (1962) شمارِ بسیاری از آثارِ فلسفی مهم آلمان به زبانِ فرانسه منتشر می‌شود: دو جلد از سخنرانی‌های هایدگر در باب نیچه، حقیقت و روش گادامر و شماری از کتاب‌های یاسپرس و کارل بارت. همچنین در این سال، شاهکار لویناس، کلیت و نامتناهیت، و بیماریِ روانی و روان‌شناسی فوکو، به علاوه‌ی ترجمه‌ی فرانسه‌ی زندگی‌نامه‌ی فروید به قلم ارنست جونز، شماری از مقالاتِ فروید و سه جلد از مجموعه آثارِ سورن کیرکگارد، مشتمل بر ترس و لرز، تکرار و مفهوم اضطراب نیز منتشر می‌شوند. لاکان با توجه به چنین فضایی است که در این سمینار به شماری از این آثار ارجاع می‌دهد (مخصوصاً به هایدگر، کیرکگارد، سارتر و هگل)، آن هم در کنارِ اشارات و توضیحاتِ کلینیکی. به عبارتِ دیگر، لاکان از این موقعیت سود می‌جوید تا در عینِ نمایشِ غنای نظری و فلسفیِ نظریه‌ی فروید و روان‌کاوی، به مسائلی که جامعه و فرهنگ با آن درگیرند، از منظری روان‌کاوانه بنگرد و از همین رو است که از پرداختن به مسائلی چون خالکوبی و تزریق مواد نیز روی نمی‌گرداند.

این سمینار از جنبه‌ای دیگر نیز واجد اهمیت است و آن هم به لحاظِ پاسخی عملی به منتقدانِ لاکان که او را به ذهنی‌گرایی و عدم پرداختن به مسأله‌ی تأثرات متهم می‌کنند.

سرفصل مباحث جلسات:

جلسه‌ی اول: تأثر، اضطراب: مابینِ میل و ژوئیسانس؛

جلسه‌ی دوم: ابژه a و نمودار اضطراب؛

جلسه‌ی سوم: فقدانِ فقدان و دو وجه سر کردن با اضطراب (توسل به کنش و بازی در آوردن)؛

جلسه‌ی چهارم: اضطراب و زندگی روزمره: جنگ، عشق و خودکشی.