بازیابی امر محسوس: شکل گیری، ضرورت و معنای تاریخی زیبایی شناسی مدرن/ مجیداخگر

DURATION:
4
ID:
class02

INSTRUCTORS:

دسته بندی

Course

درسگفتارهای بهار 1395 موسسه “پرسش”

بازیابی امر محسوس: شکل گیری، ضرورت و معنای تاریخی زیبایی شناسی مدرن

مجیداخگر
شروع دوره: چهارشنبه 22 اردیبهشت ماه ساعت 17.15
تلفن:88822010-88837647
qporsesh.com

نوشته ی مجید اخگر در رابطه با درسگفتار:

در چند دهه‌ی اخیر، سرمشق رایجِ گفتمان هنر و ادبیات سرمشقِ ضدیت با مدرنیسم و «زیبایی‌شناسیِ» مدرنیستی و مفاهیم مرتبط با آن ــ مانند اومانیسم، رمانتیسم، و جز آن ــ بوده است. این سرمشق از حدود دهه‌ی 1960 میلادی در کانون‌های فرهنگی و آکادمیک اروپا و امریکای شمالی دست بالا را پیدا کرد، و در سال‌های اخیر روایت‌های دست‌وپاشکسته‌ای از آن بر فضای هنری ایران نیز حاکم بوده است. از سوی دیگر، آن‌چه در سرمشق‌های عملیِ هنر و محصولات هنریِ دهه‌های اخیر می‌بینیم نیز حکایت از کاربست الگوهای مشابهی دارد. به این ترتیب، باید پرسید «زیبایی‌شناسی» چیست که در چند دهه‌ی اخیر چنین از وجوه مختلف محل نقد بوده و حالا عده‌ای از ضرورت بازگشت به آن سخن می‌گویند؟ آیا زیبایی‌شناسی به سادگی مشتمل بر کل  تفکرات نظام‌مند متفکران و فیلسوفان مختلف در مورد هنر و زیبایی‌ است، یا باید در این زمینه تفکیک و تمایزی قائل شد؟ در این دوره سعی می‌کنیم خاستگاه‌ها و ضرورت تاریخیِ برآمدن سنت زیبایی‌شناسی مدرن و خصیصه‌های آن را به‌اجمال توضیح دهیم، و این پرسش را مورد بحث قرار دهیم که از پی تحولات نظری و فکری دهه‌های اخیر که تحت عنوان کلی پست‌مدرنیسم به آن اشاره می‌شود، چه چیزی از زیبایی‌شناسی باقی مانده است، و دفاع از آن در زمانه‌ی ما چه معانی و پتانسیل‌هایی می‌تواند برای کار هنری و اندیشیدن به آن داشته باشد. رئوس تقریبی مباحث این چهار جلسه به قرار زیر است.

 

جلسه‌ی اول: زیبایی‌شناسی چیست؟/ برآمدن زیبایی‌شناسی و تکوین ایده‌ی مدرنِ «هنر»/ چرا هنر تا این میزان اهمیت دارد؟/ نقد سوم کانت: پل میان عین و ذهن، علم و اخلاق، و ضرورت و آزادی/ زیبایی‌شناسان زیبایی‌شناسی را نقد می‌کنند (درباره‌ی بیگانگی زیبایی از حقیقت)/ هایدگر، گادامر، و هنر «بزرگ»

جلسه‌ی دوم: محسوس و مفهوم/ آیا امر محسوس می‌اندیشد؟/ ژاک رانسیر: رژیم اخلاقی، رژیم بازنمایانه، رژیم زیبایی‌شناختی/ تجربه‌ی زیبایی‌شناختی به عنوان سرمشق تجربه به معنای عام/ تجربه و سوبژکتیویته

جلسه‌ی سوم: مسئله‌ی «بیان» هنری/ هنرمند چه چیزی را بیان می‌کند؟/ بیان و حقیقت/ هنر قدیم، هنر جدید، و نسبت آن‌ها با مسئله‌ی بیان/ ابداع معناشناختی یا «هنرمند از کنترل خود خارج می‌شود»؟/ بیان، زبان، واقعیت/ «واقعیت»‌های چندگانه در علم، شعر، و زندگی روزمره/ تلاش برای بیان واقعیت همواره به شکل گرفتن استعاره یا فیگوری از واقعیت منجر می‌شود

جلسه‌ی چهارم: فراز و فرودهای رابطه‌ی فرهنگ و اقتصاد (هنر و سرمایه‌داری) در عصر مدرن و دگرگونی این نسبت از میانه‌ی سده‌ی بیستم به این سو/ نفی زیبایی‌شناسی: ظهور گفتمان‌های نظری رادیکال از دهه‌ی 1960 / دیالکتیک تصویر و مفهوم در هنر آلمان/ بازگشت به زیبایی‌شناسی: بازیابیِ امر محسوس/ تاریخ و ورای تاریخ: ایده‌پردازی با محسوسات و حسّانی کردنِ ایده‌ها