تاخر تاریخی و خشونت در جهان امروز/ ابوالفضل دلاوری

دسته بندی

Course , Study

درسگفتارهای زمستان ۱۳۹۵ موسسه “پرسش”
تاخر تاریخی و خشونت در جهان امروز
ابوالفضل دلاوری
چهارشنبه ۶ بهمن ماه ساعت ۱۷.۳۰
۸۸۸۲۲۰۱۰-۸۸۸۳۷۶۴۷
qporsesh.com

نوشته دکتر ابوالفضل دلاوری در رابطه با درسگفتار “تأخّر تاریخی و خشونت سیاسی در جهان معاصر”
نیم نگاهی از منظر جامعه شناسی تاریخی به چهره های نوپدید خشونت سیاسی

طرح مسأله
نوربرت الیاس در کتاب محققانه خود (فرایند متمدن شدن ) نشان داده است که فرایند متمدن شدن همانا روند کاهش، تعدیل و تلطیف خشونت بوده است. به عبارت دیگر در جریان متمدن شدن از یک سو شکلهای خشن قدرت و زور در چارچوب رویه های نهادی و قانونی تلطیف شده و از سوی دیگر افزایش و تعمیق وابستگی افراد انسانی با یکدیگر روانشناسی و خلقیات آن ها را تغییر داده و آن ها را به سوی تفاهم و همدردی بیشتری کشانده است. به این ترتیب به موازات پیشرفت فرایند تمدن از دامنه و شدت خشونت کاسته شده است
بر اساس معیارهای الیاس، جهان از آغاز سده ۲۰ تا به امروز در مجموع در بالاترین سطح تمدن قرار داشته است. با وجود این، ما شاهد روندهای دوگانه و متعارضی در مورد گسترهه و شدت خشونت به ویژه در عرصه سیاست بوده ایم: در طول این دوره، از یک سو شواهد فراوانی، مؤید کاهش سطح خشونت اچتماعی و سیاسی، دست کم در سطح روابط درون واحدهای منتظم ملی (دولت – ملت های جدید) است : معدود شدن دامنه جرم انگاری های سیاسی و اجتماعی، تلطیف بسیاری از مجازات های قانونی (حذف اعدام و شکنجه به منظور اعتراف در بسیاری از کشورها، قاعده مند شدن بازداشت ها، زندان ها، تقویت آگاهی های عمومی در مورد مسألۀ خشونت، شکل گیری و گسترش جنبش های صلح طلبی و ضد خشونت، و …) از سوی دیگر، در سده بیستم شاهد وسیع ترین و شدید ترین شکل های کلاسیک خشونت سیاسی بودیم (منظور از خشونت کلاسیک، آن نوع خشونت های است که غالبا علیه افراد و گروه هایی اعمال می شود که به نحوی در گیر منازعات نظامی یا سیاسی هستند) .بیش از ۸۰ میلیون کشته در دو جنگ جهانی، ده ها میلیون کشته در جنگ های داخلی و منطقه ای، میلیون ها کشته در ناآرامی ها، انقلاب ها و سرکوب های داخلی، صدها هزار مورد شکنجه، زندان های طاقت فرسا و اعزام به اردوگاه های کار اجباری بسیار خشن و ….) . در سده ۲۱ ، شاهد ظهور ابعاد و شکل های بی سابقه و فجیعی از خشونت سیاسی هستیم که غالبا علیه افراد عادی و غیر دخیل در منازعات موجود هستند . بیشمارعملیات انتحاری و بمب گذاری های کور(غیر هدفمند) در اماکن عمومی، بمباران¬های وسیع مناطق مسکونی، بیمارستان ها، مدارس و …در جنگ های داخلی، شکل های فجیع اعدام یا قتل اسیران جنگی نظیر سربریدن، زنده آتش زدن اسیران و …. توسط گروه های درگیرجلوه هایی از این خشونت¬های نوپدید است که هر روزه جهان ناظر آن است. سوالی که در اینجا پیش می آید این است که این دوگانگی و تعارض در نسبت میان فرایند متمدن شدن و روند خشونت سیاسی را چگونه می توان تحلیل و فهم کرد؟
در این درس گفتارها کوشش خواهد شد از منظر جامعه شناسی تاریخی به این سوال پرداخته شود. به این منظور در این درس گفتارها محورهای زیر مورد یحث و بررسی قرار خواهد گرفت
۱-چیستی خشونت، خشونت سیاسی و گونه های آن در جهان امروز
۲-چیستی تمدن، فرایند شکل گیری و گسترش تمدن جدید (مدرن)،
۳-تأخّر تاریخی، ابعاد و آثار و پیامدهای آن در جهان امروز
۴-تحولات الگویی خشونت در جهان امروز و نسبت آن با تأخّر تاریخی

منابع
۱-ژیژک، خشونت (پنج نگاه زیر چشمی)
۲-Elias, N. The Civilizing Process
3-Daniele Besomi , “Harrod’s dynamics and the theory of growth: the story of a mistaken attribution”
۴-Richard L. Brinkman and June E. Brinkman, “Cultural lag: conception and theory”