عکاسی و ادبیات/ صالح نجفی

دسته بندی

Autumn Courses 2014 , Bachelor , Course , Study

درسگفتارهای تابستان 1398 موسسه “پرسش”

عکاسی و ادبیات
تاملاتی درباره نسبت تروما و عکاسی بر پایه ی نظریه ی تاثرهای مارسل پروست

صالح نجفی

شروع دوره: دوشنبه 31 تیرماه ساعت 17

88822010-8883764

 

 

یژگی غریبی که تقریرهای مشهور رولان بارت و سوزان سانتاگ را درباره ی عکاسی به هم پیوند می زند این است که هر دو بر خصلت غیر پروستیِ این مدیوم انگشت می گذارند. دو روایت از ادعای واحد در رساله ی «اتاق روشن» و «درباره ی عکاسی» ارائه می شود، این ادعا که ماهیت عکاسی اجازه نمی دهد عکس برای بیننده تجربه ای را که برای بازیابی آنچه با گذر زمان از دست رفته لازم است فراهم سازد. و شگفت اینکه در اقتباس سینمایی رائول روئیز از رمان پروست، فیلم «زمان بازیافته» (1999)، کارگردان از عکس ها برای به حرکت درآوردنِ جهان رمان استفاده می کند. آیا صحنه ی آغازین فیلم که نویسنده را در حال تورق و مرور عکس های آدم هایی که می شناخته نشان می دهد صرفا تلاشی است برای نمایش عادت مشهور پروست به جمع آوری عکس هایی از الگوهای زنده و واقعی شخصیت های رمانش؟ شاید هم روئیز می کوشد سازوکار یادآوری و تجدید خاطرات را در نگاه کردن به عکس ها بازنمایی کند؟

درباره ی رابطه ی دوپهلوی پروست و رمانش با عکاسی مطالب و مستندات بسیاری به دست داریم. ربکا کامی می نویسد «در انتهای رمان کل جهان به صورت نوعی عکس درآمده است». کایا سیلورمن که از زاویه ای دیگر به این موضوع نگریسته بتازگی از تعبیر «معجزه ی تشابه» یا «اعجاز قیاس»، توصیف پروست از تجدید خاطرات گذشته، برای عنوان کتاب خود استفاده کرده است که کوششی است برای بازتعریف استلزام های عکاسی برای وجودشناسی. بدین قرار پروست و عکاسی را می توان همچون ارجاعی سلبی یا ایجابی برای توضیح همدیگر به کار برد.
منابع:
Comay, Rebecca. “Impressions: Proust, Photography, Trauma.” Discourse, vol. 31, nos. 1 & 2, Spring & Summer 2009, pp. 86-105.
Silverman, Kaja. The Miracle of Analogy or the History of Photography, Part 1. Stanford UP, 2015. Sontag, Susan. On Photography. RosettaBooks LLC, 2005.
Rok Bencin. Proustian Developments: The World and Object of Photography. SubStance 46(3):16-30 • January 2017