گراف میل/ شهریار وقفی پور 

دسته بندی


درسگفتارهای تابستان 1398 موسسه “پرسش”

گراف میل
بازخوانی مقاله ی «واژگونی سوژه و دیالکتیک میل در ناخودآگاهِ فرویدیِ» ژاک لاکان

شهریار وقفی پور

شروع دوره: یکشنبه 27 مرداد ماه ساعت 17

88822010-88837647

در سپتامبر سال 1960، انجمن «نشست‌های بین‌المللی فلسفی» کنفرانسی با موضوع «دیالکتیک» برگزار کرد و ژان وال، پدیدارشناس مشهور، از لاکان نیز خواست که سخنرانی‌یی در این کنفرانس ارائه دهد. لاکان سخنرانی «واژگونی سوژه و دیالکتیک میل در ناخودآگاه فرویدی» را در این رویداد ارائه داد و بعدها نسخه‌ای مکتوب از آن را در کتاب نوشتارها (1966) منتشر ساخت، «تا به خوانندگان سرنخی دهد از این که تعالیم من تا چه حد، همیشه جلوتر از آن چیزی بوده است که می‌توانستم به شکلی گسترده در دسترس عموم قرار دهم». 

لاکان در این مقاله، گرافی را که در سمینار پنجم (صورت‌بندی‌های ناخودآگاه) بنا و تفسیر کرده بود، دوباره عرضه می‌کند و ایده‌هایش درباره‌ی هگل (فلسفه) و فروید (روان‌کاوی) را به شکلی نظام‌مند، در این گراف (نمودار) توضیح می‌دهد. این مقاله، چنین شروع می‌شود: «ساختار برسازنده‌ی پراکسیسی است که ناخودآگاه خوانده می‌شود». در واقع، این مقاله/گراف را باید نخستین کوشش منسجم و نظام‌مندِ لاکان در توضیحِ ساختارِ ناخودآگاه به مدد ابزارِ نظریِ ریاضی (توپولوژی) دانست و از طرفِ دیگر، چکیده‌ی تعالیمِ بعدیِ لاکان نیز است و از همین رو، مجالی مناسب برای شرحِ روان‌کاوی به شمار می‌آید.

جلسه‌ی نخست: گزارشی از مقاله‌ی لاکان و مقدمه‌ای بر مفهومِ گراف و نسبت توپوگرافی و روان‌کاوی؛

جلسه‌ی دوم: ابژه a و ساختار زبان: گراف اول؛

جلسه‌ی دوم: اگو، ایده‌آل اگو و اگوی ایده‌آل: گراف دوم؛ همسان‌یابی: گراف سوم؛

جلسه‌ی چهارم: فانتاسم و رانه: گراف 4 یا نمودار بزرگ.