ثبت نام درسگفتار ساختار نهادی رژیم انباشت: پیوند نهادگرایی با مارکسیسم در نظریه انتظام/ کمال اطهاری

ثبت نام درسگفتار ساختار نهادی رژیم انباشت: پیوند نهادگرایی با مارکسیسم در نظریه انتظام/ کمال اطهاری

1,300,000 ریال

توضیحات

درسگفتارهای پاییز 1397 موسسه “پرسش”

ساختار نهادی رژیم انباشت: پیوند نهادگرایی با مارکسیسم در نظریه انتظام

کمال اطهاری
شروع دوره: یکشنبه 11 آذرماه ساعت 17:30
88822010-88837647

نوشته کمال اطهاری ساختار نهادی رژیم انباشت: پیوند نهادگرایی با مارکسیسم در نظریه انتظام

تلاش برای ارائه برنامه­ی توسعه جایگزین آن چه در ایران با این نام ارائه شده، و آن برنامه­هایی که برای تثبیت و تداوم هژمونی سرمایه­داری توسط سازمان­های وابسته به آن تبلیغ و ترویج می­شود، مهم­ترین وظیفه روشنفکران رادیکال است. بدون داشتن یک برنامه حداقلی برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که با شناخت ضرورت­های تاریخی به عنوان پیش­نیاز هژمونی فکری و اخلاقی تدوین شده باشد، هیچ­گاه اراده جمعی مردم برای دستیابی به تمدنی والاتر از آن چه هست انکشاف نخواهد یافت. هم­چنان که چون گذشته تلاش­های مردم در این راه به بیراهه خواهد رفت.

نظریه انتظام Regulation theory را مارکسیست­های فرانسوی پرداخته­اند. در توانایی تبیینی این نظریه کافی است بگوییم که یکی از واضعان آن بنام روبرت بویر  در سال 2000 وقوع بحران جهانی را از بخش مسکن ایالات متحده آمریکا پیش­بینی نموده بود، بحرانی که در سال 2007 رخ داد. نظریه انتظام تبیین­کننده الگوهای بلند مدت انباشت سرمایه از طریق تحلیل رابطه بین فرایند بلند مدت انباشت سرمایه و مجموعه­ای از نهادهای اجتماعی (شیوه انتظام mode of regulation) است که مسیر این فرایند را تعیین می­کنند. این نظریه با­ پیوند بین تحولات نهادی و تحولات دورانی سرمایه­داری، بر ناتوانی یا خصلت بی­طرفی نهادگرایی، برای مقابله با هژمونی سرمایه فائق آمده و ازین­رو روش­شناسی­اش امکان تدوین یک برنامه حداقلی را می­دهد که در عین حال با هژمونی سرمایه بستیزد. اما در ایران بخصوص روشنفکران رادیکال از این نظریه و روش­شناسی آن غفلتی شگفت­آور داشته و بطور معمول به نفی سرمایه­داری، بجای ارائه برنامه اثباتیِ نفی در نفی آن، اکتفا می­کنند. آن هم با روشی که تببین سرمایه­داری را به شیوه تولید mode of regulation آن تقلیل داده و نه می­توانند تحلیلی مشخص از تحول شکل­بندی­های اقتصادی اجتماعی socio-economic formation سرمایه­داری در جوامع مرکزی و نه شکل­بندی­های خاص کشورهای پیرامونی (بخصوص ایران) ارائه نمایند، تا مبنای تدوین یک برنامه جایگزین حداقلی قرار گیرد.

درس­گفتار ما با شناساندن نظریه انتظام آغاز می­شود؛ جلسه بعد چگونگی بوجود آمدن بحران­های سرمایه­داری و بیرون آمدن قدرتمندتر اقتصادی سرمایه­داری را از آنها بررسی می­کند؛  در سومین جلسه چگونگی ورود سرمایه­داری به دوران پسافوردی یا رژیم انباشت دانش­پایه را شرح می­دهیم و این که چرا (همان طور که از بی­قراری سیاسی پس از بحران آمریکا مشخص است) شیوه انتظام نولیبرال از بالندگی رژیم انباشت دانش­پایه ناتوان است؛ و در آخر (برای نخستین بار) براساس نظریه انتظام به تحولات رژیم انباشت و شیوه انتظام درایران از پیش از انقلاب تاکنون می­پردازیم، تا پیش­نیازهای گفتمانی لازم برای تدوین یک برنامه جایگزین را فراهم آورده باشیم.